Actueel
Precies 23 jaar na aanslag op Pim Fortuyn wordt koelbloedige dader joggend in park gespot!
De aanslag op Pim Fortuyn: een politieke schokgolf die Nederland blijvend veranderde
Op 6 mei 2002 werd Nederland opgeschrikt door een gebeurtenis die diepe sporen naliet in de politieke en maatschappelijke geschiedenis van het land. Pim Fortuyn, de omstreden maar charismatische politicus die met zijn eigen lijst storm liep in de peilingen, werd op het Media Park in Hilversum verm00rd. Negen dagen voor de Tweede Kamerverkiezingen werd hij op brute wijze neergesch0ten op een parkeerterrein bij het Audiocentrum, direct na een radio-interview.
De dader: Volkert van der Graaf, een milieuactivist met een achtergrond in het links-extremistische activisme. Hij werd vrijwel onmiddellijk na de m00rd gearr*steerd. Zijn daad was bedoeld, zo verklaarde hij later, om te voorkomen dat Fortuyn naar zijn inzicht kwetsbare groepen in de samenleving zou “demoniseren”. De m00rd werd daarmee niet alleen een persoonlijke tragedie, maar ook een aantasting van het democratische proces. Het land r0uwde — en discussieerde.
Een golf van nationale en internationale verontwaardiging
De m00rd op Fortuyn veroorzaakte direct een golf van verbijstering, verdriet en woede. Nooit eerder in de recente Nederlandse geschiedenis was een politicus op deze manier het zwijgen opgelegd. De gebeurtenis haalde wereldwijd het nieuws en werd vergeleken met politieke m00rden zoals die op John F. Kennedy. Binnen Nederland barstte een felle discussie los over de grenzen van de vrijheid van meningsuiting, de rol van activisme, en de veiligheid van politici.
Er ontstonden ook snel complottheorieën. Was Van der Graaf wel alleen? Had de staat gefaald in haar taak om Fortuyn te beschermen? Er verschenen tal van boeken en documentaires die deze vragen onderzochten. Hoewel de officiële lezing nooit is weerlegd, is het wantrouwen bij een deel van de bevolking tot op de dag van vandaag voelbaar.
Fortuyns politieke erfenis en verkiezingssucces
Ondanks zijn overlijden bleef Fortuyn op de kieslijst staan voor de Tweede Kamerverkiezingen van 15 mei 2002. Het resultaat was historisch: zijn partij, de Lijst Pim Fortuyn (LPF), behaalde met 1.358.942 stemmen maar liefst 26 zetels. Nog nooit had een nieuwe partij bij haar debuut zo’n groot aandeel in de Kamer veroverd.
Toch bleek het succes kortstondig. De LPF had moeite zich te organiseren zonder haar leider, en interne conflicten domineerden het nieuws. Bij de verkiezingen van 2006 keerde de partij niet meer terug in de Tweede Kamer. Toch wordt Fortuyns naam nog vaak genoemd in het politieke debat. Veel thema’s die hij aansneed — zoals immigratie, integratie en bestuurlijke openheid — zijn vandaag de dag nog steeds actueel.
De rechtszaak tegen Volkert van der Graaf
Op 15 april 2003 werd Volkert van der Graaf veroordeeld tot 18 jaar gev*ngenisstraf. De rechtbank oordeelde dat de m00rd weliswaar schokkend was en op br*te wijze werd gepleegd, maar vond de inbreuk op het democratisch proces “niet ernstig genoeg” om een levenslange c*lstraf te rechtvaardigen. De kans op herhaling werd volgens een psychiatrisch rapport als klein ingeschat.
Toch woog de rechtbank wel degelijk zwaar mee dat de rechtsorde ernstig was geschokt. Naast moord werd Van der Graaf ook veroordeeld voor verboden w*penbezit en het bedreigen van Hans Smolders, Fortuyns chauffeur en lijfwacht, die de dader direct na de aansl*g achterna zat.
De strafmaat leidde tot publieke discussie. Was 18 jaar genoeg voor zo’n daad? Had levenslang niet meer recht gedaan aan de ernst van het feit en de maatschappelijke gevolgen?
Vroegtijdige vrijlating en een ongemakkelijk beeld
Na het uitzitten van twee derde van zijn straf — 12 jaar — kwam Van der Graaf in 2014 voorwaardelijk vrij. Hij kreeg te maken met diverse beperkingen, waaronder een meldplicht, contactverbod met media en een locatieverbod voor het Media Park en politieke bijeenkomsten. In 2020 kwamen deze beperkingen te vervallen. Sindsdien leeft Van der Graaf als vrij man, zonder toezicht van justitie.
Op 6 mei 2025, exact 23 jaar na de m00rd, werd Van der Graaf gesignaleerd tijdens een wandeling door een park in Apeldoorn. Op sociale media leidde dit tot veel beroering. Sommigen uitten hun afkeer over het feit dat de m00rdenaar van Fortuyn ogenschijnlijk ongestoord van zijn vrijheid geniet op de herdenkingsdag van zijn daad. Anderen riepen juist op tot kalmte en verwezen naar de rechtsstaat, die hem volgens de wet een tweede kans heeft gegeven.
De impact op nabestaanden en de samenleving
Voor de familie van Pim Fortuyn, zijn vrienden en zijn trouwe aanhang is de pijn nog altijd voelbaar. Elk jaar wordt er rond 6 mei een moment van herdenking gehouden bij het standbeeld van Fortuyn in Rotterdam. De herinnering aan zijn bijdrage aan het politieke debat blijft levend, net als de schok die zijn d00d teweegbracht.
Voor velen blijft het confronterend dat Van der Graaf inmiddels in volledige vrijheid leeft. De vraag hoe een samenleving omgaat met veroordeelden van zware misdr!jven — zeker met een duidelijke politieke lading — is geen makkelijke. Het raakt aan diepere vragen over straf, vergiffenis, veiligheid en rechtvaardigheid.
De herdenking en zijn laatste rustplaats
Fortuyn werd op 10 mei 2002 begraven op begraafplaats Westerveld in zijn geboortedorp Driehuis, na een indrukwekkende requiemmis in de Kathedraal van Rotterdam. Op 20 juli 2002 werden zijn st0ffelijke resten overgebracht naar een praalgraf in het Italiaanse Provesano, waar Fortuyn een vakantiewoning bezat. De herbegrafenis gebeurde op verzoek van zijn familie, in alle rust, ver weg van de hectiek van de Nederlandse politiek.
Conclusie: een open wond in de Nederlandse geschiedenis
De m00rd op Pim Fortuyn markeert een kantelpunt in de moderne Nederlandse geschiedenis. Het was niet alleen een persoonlijke tragedie, maar ook een aanv*l op het vrije politieke debat. De discussie over de balans tussen vrijheid van meningsuiting, veiligheid en activisme leeft tot op de dag van vandaag voort.
Dat Volkert van der Graaf inmiddels zonder beperkingen door het leven gaat, roept bij velen emotie en onbegrip op — zeker rond de herdenkingsdatum van de m00rd. Maar het herinnert ons er ook aan hoe complex de werking van een rechtsstaat is. Want zelfs voor wie onherstelbaar leed veroorzaakte, geldt uiteindelijk het principe van straf, herstel en — hoe moeilijk ook — wederopname in de samenleving.
Maarten van Rossem heeft met verbazing en ergernis gereageerd op het verdwijnen van het naamplaatje van zijn bekende bankje in het Utrechtse Wilhelminapark. Het gouden bordje, dat vorig jaar als eerbetoon aan de historicus werd geplaatst, blijkt te zijn verwijderd. Volgens Van Rossem is er sprake van pure vernieling.
De historicus ontdekte het zelf tijdens een wandeling door het park. Toen hij bij het bankje aankwam dat zijn naam draagt, zag hij direct dat er iets mis was. Het gouden plaatje was verdwenen en ook het bankje zelf bleek beklad met diverse tekens en graffiti.
Hoewel Van Rossem geschrokken is van de vernieling, zegt hij tegelijkertijd niet volledig verrast te zijn. Volgens hem kampt het park al langer met bezoekers die weinig respect tonen voor de openbare ruimte.
Bijzonder eerbetoon verdwenen
Het bewuste naamplaatje werd in 2025 door de gemeente Utrecht geplaatst ter gelegenheid van Van Rossems jubileum als jurylid van De Slimste Mens. Daarmee wilde de stad de populaire historicus eren voor zijn jarenlange bijdrage aan het televisieprogramma.
Op het bordje stond een speelse tekst waarin Van Rossem werd omschreven als een wandelende encyclopedie en een autoriteit op het gebied van kennis en geschiedenis. Het bankje groeide daardoor uit tot een herkenbaar punt in het park en trok regelmatig bezoekers die er even wilden plaatsnemen of een foto wilden maken.
Voor veel Utrechters kreeg het bankje daardoor een bijzondere betekenis. Juist daarom vindt Van Rossem het jammer dat het persoonlijke eerbetoon nu deels verdwenen is.
“Geen souvenir, maar diefstal”
De historicus maakt duidelijk dat hij het voorval niet ziet als een onschuldige grap. Volgens hem gaat het simpelweg om diefstal en vernieling van openbaar bezit.
Een beloning voor degene die het plaatje terugbrengt, ziet hij dan ook niet zitten. Met zijn kenmerkende droge humor merkte hij op dat hij eerder geneigd zou zijn zo iemand stevig aan te spreken dan te belonen.
Volgens Van Rossem laat het incident zien hoe sommige mensen omgaan met spullen die voor iedereen bedoeld zijn. Hij vindt dat een zorgelijke ontwikkeling.
Kritiek op gedrag in het park
Het verdwijnen van het plaatje staat volgens Van Rossem niet op zichzelf. Hij uit al langer kritiek op het gedrag van sommige bezoekers van het Wilhelminapark.
De historicus zegt zich regelmatig te ergeren aan zwerfafval, vernielingen en andere vormen van overlast. Vooral na grote evenementen of drukke dagen ziet hij volgens eigen zeggen hoe het park er soms rommelig bij ligt.
Daarbij benadrukt hij dat het volgens hem niet draait om afkomst of achtergrond, maar om respect voor de omgeving. Mensen die openbare ruimtes vervuilen of beschadigen, zorgen er volgens hem voor dat iedereen daar uiteindelijk de gevolgen van merkt.
Ideeën voor beter beheer
Zoals vaker komt Van Rossem ook met enkele opvallende voorstellen om de situatie te verbeteren. Zo pleit hij voor meer toezicht in het park en denkt hij dat een vaste beheerder veel problemen zou kunnen voorkomen.
Daarnaast noemt hij de mogelijkheid om het park in de avonduren af te sluiten, al beseft hij dat dit waarschijnlijk lastig uitvoerbaar is. Ook suggereert hij met een knipoog dat bezoekers misschien beter een replica van het plaatje zouden kunnen kopen dan het origineel mee te nemen.
Achter die humor schuilt echter een serieuze boodschap: volgens Van Rossem verdient een openbaar park beter onderhoud en meer bescherming tegen vandalisme.
Onzeker of plaatje terugkeert
Voorlopig is niet bekend of het verdwenen bordje wordt teruggevonden. Ook is nog onduidelijk of de gemeente een nieuw exemplaar zal laten maken.
Voor Van Rossem gaat het inmiddels niet alleen meer om het plaatje zelf, maar vooral om het principe. Volgens hem laat het incident zien hoe kwetsbaar openbare voorzieningen kunnen zijn wanneer mensen er niet zorgvuldig mee omgaan.
Het bekende bankje staat voorlopig nog steeds in het Wilhelminapark, maar mist nu het detail dat het juist zo bijzonder maakte. Toch zal het voor veel bezoekers waarschijnlijk nog altijd het ‘Maarten van Rossem-bankje’ blijven, met of zonder naamplaatje.
-
Actueel1 jaar agoHardnekkige gerucht blijkt tóch waar: ‘Dit heeft Marco Borsato allemaal met Maan gedaan!’
-
Actueel1 jaar agoJutta Leerdam stapt in ijsbad en laat per ongeluk een beetje teveel zien
-
Actueel1 jaar agoMartijn Krabbé deelt verdrietig bericht: ‘Zo lang heb ik nog’
-
Actueel1 jaar agoKijkers geschokt door actie van gast in Lang Leve de Liefde: slurf tevoorschijn gehaald
-
Actueel1 jaar agoAndré Hazes deelt per ongeluk beelden van vrij partijtje met Monique Westenberg
-
Actueel1 jaar agoOphef: Lang Leve de Liefde-deelnemers Laura en Duco liggen te wippen en geven volledige show weg
-
Actueel1 jaar agoVolgers verdrietig door heftige post van Emma Heesters 😔
-
Actueel1 jaar agoZangeres Maan laat op podium zien wat ze in huis heeft tijdens optreden. Daar kunnen de mannen wel van genieten