SELFIES BIJ DE KIST VAN PAUS FRANCISCUS: RESPECTLOOS OF HET NIEUWE NORMAAL?

Terwijl duizenden gelovigen en bewonderaars zich de afgelopen dagen verzamelden in Vaticaanstad om afscheid te nemen van paus Franciscus, ontstond er tegelijkertijd een enorme discussie. Niet over zijn nalatenschap, zijn inzet voor de armen, of zijn vernieuwende blik op het katholicisme — maar over de manier waarop bezoekers zich gedragen rond zijn lichaam. Selfies bij de kist van de 0verleden paus? Voor velen ging het veel te ver.

HET AFSCHEID VAN EEN BELOVED LEIDER

Na zijn 0verlijden op paasmaandag, op 88-jarige leeftijd, werd het lichaam van paus Franciscus overgebracht naar de imposante Sint-Pietersbasiliek. Daar ligt hij drie dagen opgebaard, zodat gelovigen afscheid kunnen nemen voordat hij zaterdag wordt begraven. Meer dan 50.000 mensen zijn al door de basiliek getrokken om een glimp op te vangen van hun geliefde geestelijk leider.

Franciscus ligt gekleed in zijn pauselijke rode gewaden, een witte mijter op het hoofd en een rozenkrans in de handen, opgebaard op een eenvoudige houten kist. Zijn lichaam is omgeven door een zee van mensen, wier gezichten worden verlicht door het blauwe schijnsel van talloze telefoonschermen.

SELFIECULTUUR RAAKT OOK HET VATICAAN

In de menigte gebeurde iets dat voor velen schokkend was: mensen maakten foto’s, en sommigen gingen zelfs zo ver om selfies te nemen met de 0verleden paus op de achtergrond. Op sociale media circuleren inmiddels beelden van bezoekers die breed lachend poseren terwijl achter hen het lichaam van Franciscus zichtbaar is.

Op een virale foto die inmiddels wereldwijd is gedeeld, is een vrouw te zien die vrolijk in de camera kijkt, terwijl amper tien meter verder het lichaam van de paus ligt opgebaard. De simpele houten kist staat centraal, maar wordt bijna overstemd door de tientallen smartphones die boven hoofden uitsteken.

Hoewel het Vaticaan officieel geen fotografie had verboden, probeerden beveiligers wel mensen te ontmoedigen om hun telefoons tevoorschijn te halen. In de praktijk bleek dit een moeilijke opgave: de verleiding bleek voor velen simpelweg te groot.

SCHOK EN VERONTWAARDIGING

Veel pelgrims en rouwenden waren ontsteld door het gedrag van sommigen. Janine Venables, een 53-jarige bezoeker uit Zuid-Wales, vertelde geëmotioneerd: “Het was echt smakeloos. In de Sixtijnse Kapel mag je geen foto’s maken uit respect, en hier stond iedereen selfies te maken naast het lichaam van de paus. Ik snapte er niets van.”

Haar partner, Paul Taylor, voegde eraan toe: “Ik vroeg iemand in de rij wat paus Franciscus hiervan zou vinden. Diegene zei: ‘Hij zou waarschijnlijk zeggen dat je je tijd beter kunt besteden aan het helpen van iemand in nood.’ En daar kan ik me helemaal in vinden.”

Een anonieme bron binnen het Vaticaan liet weten: “We hopen dat mensen beseffen op wat voor heilige plek ze zich bevinden. Respect is essentieel. Maar we kunnen niet iedereen persoonlijk tegenhouden.”

Voor velen werd het moment van afscheid overschaduwd door het constante flitsen van telefooncamera’s en het geluid van klikkende toestellen. Wat een moment van bezinning en eerbetoon had moeten zijn, voelde voor sommigen eerder als een openbaar spektakel.

ZELFS NONNEN ONTKOMEN NIET AAN DE VERLEIDING

Op officiële Vaticaanse beelden is te zien dat zelfs religieuzen de verleiding niet konden weerstaan. Nonnen hielden hun telefoons omhoog om foto’s te maken van de kist. Selfiesticks werden omhoog gestoken om maar het perfecte beeld te krijgen.

Hoewel sommigen het gedrag vergoelijken als onderdeel van de moderne cultuur, vraagt het toch om bezinning: zijn er nog momenten waarop we de camera kunnen laten rusten en gewoon in stilte kunnen herdenken?

MASSALE TOESTROOM EN VEILIGHEIDSMAATREGELEN

Vanwege de enorme toeloop van bezoekers besloot het Vaticaan de Sint-Pietersbasiliek de hele nacht open te houden. De wachttijden liepen soms op tot vijf uur. Onder de bezoekers bevonden zich niet alleen pelgrims, maar ook prominente politieke leiders.

Zo bracht de Italiaanse premier Giorgia Meloni een bezoek en prees in het Parlement de moed en het warme karakter van de paus. Ook bekende wereldleiders zoals de Prins van Wales, premier Sir Keir Starmer, de Amerikaanse president Donald Trump, de Franse president Emmanuel Macron en de Oekraïense president Volodymyr Zelensky zullen aanwezig zijn bij de uitvaartplechtigheid.

De veiligheidsmaatregelen zijn flink aangescherpt: tassencontroles, extra politiepatrouilles en crowd control moeten ervoor zorgen dat alles ordelijk verloopt.

EEN BIJZONDERE BEGRAFENIS

Paus Franciscus zal niet, zoals gebruikelijk, in de Sint-Pietersbasiliek worden begraven. Op zijn eigen verzoek wordt hij te ruste gelegd in de Basiliek van Santa Maria Maggiore in Rome. Daarmee wijkt hij opnieuw af van eeuwenoude Vaticaanse tradities — passend bij zijn sobere en vernieuwende leiderschap.

Zijn begrafenis markeert het begin van de novemdiales, de traditionele negen dagen van rouw die zullen duren tot 4 mei. Ondertussen wordt binnen de muren van het Vaticaan alvast vooruitgekeken: binnen 15 tot 20 dagen na zijn 0verlijden moet een conclaaf plaatsvinden om een nieuwe paus te kiezen. 135 kiesgerechtigde kardinalen zullen samenkomen om een opvolger te bepalen.

EEN PAUS DIE MENSELIJKHEID BLIJFT INSPIREREN

Zelfs in zijn laatste dagen toonde paus Franciscus zijn toewijding aan zijn missie. Slechts een dag voor zijn d00d reed hij nog over het Sint-Pietersplein in zijn pausmobiel, zegende hij kinderen en kuste baby’s. Tegen het advies van artsen in, koos hij ervoor zijn aanwezigheid aan het volk te tonen – een daad die zijn enorme betrokkenheid onderstreepte.

Met het 0verlijden van paus Franciscus eindigt een bijzonder pausdom van twaalf jaar, waarin hij opkwam voor de armen, een vernieuwende blik bood op sociale kwesties en zich bleef inzetten voor dialoog, ook binnen de conservatieve muren van het Vaticaan.

Zijn laatste boodschap aan de wereld? Blijf verbonden, blijf menselijk, wees nederig en zorg voor elkaar. Precies die waarden maken zijn 0verlijden zo pijnlijk, maar zijn nalatenschap des te krachtiger.