Het westnijlvirus is opnieuw opgedoken in Nederland. In korte tijd is het virus vastgesteld bij een mens, een paard en een vogel. Volgens het RIVM wijzen deze vondsten erop dat er momenteel besmette muggen in Nederland rondvliegen die het virus kunnen overdragen. De meeste mensen merken overigens niets van een besmetting, maar in zeldzame gevallen kan het virus ernstige gezondheidsproblemen veroorzaken.

Besmetting ontdekt bij bloeddonor

De menselijke besmetting kwam aan het licht bij een bloeddonor. Opvallend is dat deze persoon voorafgaand aan de besmetting niet in het buitenland is geweest.

Daarom gaat het RIVM ervan uit dat de infectie in Nederland is opgelopen. Dat betekent dat het virus opnieuw lokaal wordt overgedragen.

De besmetting werd in augustus ontdekt tijdens wetenschappelijk onderzoek onder bloeddonoren. Daarbij wordt extra gekeken naar gebieden waar het westnijlvirus eerder is gevonden bij mensen, paarden, vogels of muggen.

Het is voor het eerst in ongeveer zes jaar dat er weer melding wordt gemaakt van iemand die het virus in Nederland heeft opgelopen. In 2020 werden eveneens verschillende menselijke besmettingen vastgesteld.

Hoe verspreidt het westnijlvirus zich?

Het westnijlvirus wordt voornamelijk verspreid door muggen. De verspreiding begint meestal bij vogels die het virus bij zich dragen.

Wanneer een mug een besmette vogel steekt, kan de mug zelf geïnfecteerd raken. Vervolgens kan diezelfde mug het virus bij een volgende beet overbrengen op mensen of andere zoogdieren, waaronder paarden.

Mensen en paarden worden daarbij gezien als zogenoemde eindgastheren. Zij hebben doorgaans niet voldoende virus in hun bloed om nieuwe muggen te besmetten.

Een besmet persoon vormt daardoor normaal gesproken geen direct besmettingsgevaar voor andere mensen. Je krijgt het virus dus niet door simpelweg in de buurt van iemand te zijn die besmet is.

In Nederland is bij een bloeddonor een infectie met #Westnijlvirus vastgesteld. Dit is gebeurd in augustus tijdens wetenschappelijk onderzoek onder bloeddonoren uit gebieden waar eerder westnijlvirus is gevonden bij mensen, paarden, vogels of muggen.

➡️ https://t.co/UhXY73qPpF pic.twitter.com/gLTkZO9Ro6

— RIVM (@rivm) August 17, 2026

Ook virus bij paard en vogel gevonden

Dat het virus nu niet alleen bij een mens, maar ook bij een paard en een vogel is aangetroffen, is belangrijk voor het beeld van de verspreiding.

De combinatie van deze vondsten wijst erop dat het virus daadwerkelijk circuleert tussen vogels en muggen in Nederland.

Dat betekent niet automatisch dat er op grote schaal mensen ziek zullen worden. Wel is het een signaal dat overdracht via Nederlandse muggen mogelijk is en dat gezondheidsinstanties de situatie nauwlettend moeten blijven volgen.

In 2020 voor het eerst in Nederland aangetroffen

Het westnijlvirus komt oorspronkelijk uit Afrika, maar heeft zich in de loop der jaren over andere delen van de wereld verspreid. Ook in verschillende Europese landen wordt het virus inmiddels aangetroffen.

Trekvogels spelen een belangrijke rol bij de verspreiding over grote afstanden. Daarnaast kunnen warmere weersomstandigheden gunstig zijn voor muggen en de overdracht van het virus.

Nederland kreeg er in 2020 voor het eerst nadrukkelijk mee te maken. In augustus van dat jaar werd het virus aangetroffen bij een grasmus. Later volgden ook menselijke besmettingen.

In totaal werden dat jaar acht mensen in Nederland besmet.

Daarna bleef het jarenlang relatief stil rond lokaal opgelopen menselijke infecties. De nieuwe vondsten laten zien dat het virus opnieuw aanwezig is.

Meeste mensen merken helemaal niets

Hoewel de naam westnijlvirus behoorlijk ernstig klinkt, krijgt het overgrote deel van de besmette mensen geen klachten.

Volgens de informatie van het RIVM merkt ongeveer 80 procent van de geïnfecteerde mensen niets van de besmetting.

Bij ongeveer één op de vijf kunnen wel ziekteverschijnselen ontstaan. Die klachten zijn meestal relatief mild en kunnen lijken op andere virusinfecties.

Mensen kunnen bijvoorbeeld last krijgen van koorts, hoofdpijn en vermoeidheid. Ook kunnen de lymfeklieren opzwellen.

Daardoor kan een besmetting gemakkelijk onopgemerkt blijven of worden aangezien voor een andere infectie.

In zeldzame gevallen ernstige klachten

Bij een klein deel van de patiënten kan het westnijlvirus veel ernstiger verlopen.

Het virus kan dan het zenuwstelsel aantasten en bijvoorbeeld leiden tot een hersenvliesontsteking. Ook neurologische problemen en verlammingsverschijnselen kunnen voorkomen.

In uitzonderlijke gevallen kan een infectie zelfs fataal aflopen.

Dat ernstige verloop komt slechts bij een klein gedeelte van de besmette personen voor, maar is wel een belangrijke reden waarom het virus nauwlettend wordt gevolgd.

Besmette muggen zijn nu in Nederland aanwezig

De vondsten zijn vooral opvallend omdat ze duidelijk maken dat overdracht niet alleen iets is dat Nederlanders tijdens een buitenlandse reis kan overkomen.

Wanneer iemand die Nederland niet heeft verlaten hier besmet raakt en het virus tegelijkertijd bij dieren wordt aangetroffen, wijst dat op lokale circulatie.

Muggen kunnen het virus oppikken bij besmette vogels en het vervolgens verder verspreiden.

Het RIVM houdt daarom samen met andere organisaties in de gaten waar het virus wordt gevonden en of er nieuwe besmettingen bijkomen.

Geen reden voor paniek, wel alert blijven

De nieuwe besmettingen betekenen niet dat iedere mug in Nederland het westnijlvirus bij zich draagt. Ook krijgt lang niet iedereen die besmet raakt daadwerkelijk ziekteverschijnselen.

Wel bevestigen de recente vondsten dat het virus opnieuw in Nederland circuleert.

Vooral tijdens het muggenseizoen is het daarom verstandig om muggenbeten zoveel mogelijk te voorkomen. Denk aan het dragen van bedekkende kleding op momenten waarop veel muggen actief zijn en het gebruik van geschikte muggenwerende middelen.

Ook horren kunnen helpen om muggen buiten de woning te houden.

RIVM volgt ontwikkelingen

Voorlopig wordt nauwlettend gevolgd hoe de situatie zich ontwikkelt. De besmetting bij een bloeddonor, in combinatie met de vondsten bij een paard en een vogel, vormt een duidelijk signaal dat het westnijlvirus opnieuw aanwezig is in Nederland.

Voor de meeste mensen zal een eventuele infectie zonder klachten verlopen. Toch kan het virus in zeldzame gevallen ernstige complicaties veroorzaken.

De belangrijkste conclusie is daarom dat er geen reden is voor paniek, maar dat de nieuwe vondsten wel serieus worden genomen. Na jaren zonder bekende lokaal opgelopen menselijke infecties is het westnijlvirus opnieuw vastgesteld bij iemand die niet in het buitenland is geweest.