Illegale fatbikes zijn in korte tijd uitgegroeid tot een zichtbaar én hardnekkig probleem in Nederland. Met een paar klikken verdwijnen elektrische tweewielers met gashendel, opvoerset en soms zelfs een meeleverde handleiding in digitale winkelmandjes. De lage prijs en snelle levering maken ze aantrekkelijk, vooral voor jongeren. Tegelijkertijd groeit de zorg over veiligheid, aansprakelijkheid en toezicht. De overheid ziet de risico’s, maar krijgt de stroom lastig scherp.

Makkelijk besteld, sneller bezorgd dan verwacht

Voor een paar honderd euro staat er via buitenlandse webshops een elektrische fiets met dikke banden voor de deur. De herkomst ligt vaak buiten Europa en de bezorging verloopt opvallend vlot—soms binnen zes dagen. De verpakking oogt legaal, de papieren lijken op het eerste gezicht in orde en bij binnenkomst ziet de douane geen directe reden om in te grijpen.

Dat gemak voedt de vraag. Jongeren wisselen tips uit via sociale media en weten precies welke aanbieders leveren en welke opties “meer kunnen” dan toegestaan. Op straat vertaalt zich dat in hogere snelheden en meer risicovolle situaties. De verkeersveiligheid staat onder druk en handhaving moet vaak pas achteraf reageren.

Beperkte grip op importstromen

Volgens het kabinet vormen platforms buiten de Europese Unie het grootste hoofdpijndossier. Met Nederlandse platforms bestaan afspraken om illegale aanbiedingen te weren, maar internationale shops opereren vaak zonder duidelijk aanspreekpunt. Juridische stappen zijn traag en complex, zeker wanneer verkopers zich snel verplaatsen of onder nieuwe namen terugkeren.

De schaal is enorm: jaarlijks komen meer dan een miljard producten de Europese Unie binnen. Elektrische voertuigen maken daar een deel van uit. Alles controleren is niet haalbaar, erkennen autoriteiten. Daardoor glipt er onvermijdelijk veel door de mazen.

Juridisch grijs gebied aan de grens

Fatbikes laten zich bij invoer niet altijd eenduidig classificeren. Ze kunnen als e-bike of als bromfiets worden opgegeven, afhankelijk van specificaties en documentatie. Voor grenspassage hoeft een voertuig bovendien nog niet geschikt te zijn voor de openbare weg. Dat maakt directe tegenhouding lastig.

De douane werkt met risicoselecties en steekproeven. Als documentatie klopt en het risico laag wordt ingeschat, volgt doorvoer. Pas later kan blijken dat het voertuig niet voldoet aan Europese eisen voor gebruik op de openbare weg.

Onzichtbare aantallen bij consumenten

Hoeveel illegale fatbikes uiteindelijk Nederlandse woonkamers bereiken, blijft onduidelijk. Er wordt geen onderscheid bijgehouden naar vermogen, aanwezigheid van een gashendel of opvoerset. Ook cijfers over onderscheppingen bij directe leveringen aan particulieren ontbreken.

Daar zit een praktische reden achter: zolang een product bij binnenkomst aan invoerregels voldoet, is vasthouden juridisch niet mogelijk. De echte toets volgt pas bij verkoop of wanneer het voertuig in het verkeer wordt aangetroffen.

Toezicht na levering en online opsporing

Na levering komen toezichthouders in beeld. Zij speuren online naar aanbod dat niet aan de regels voldoet en vragen platforms om advertenties te verwijderen zodra overtredingen zijn vastgesteld. Sinds februari 2024 zijn grote platforms verplicht sneller op te treden tegen illegale producten.

Dat helpt, maar geeft geen volledig zicht op de werkelijke omvang. Wat verdwijnt uit het zichtbare aanbod, kan elders blijven bestaan—of razendsnel terugkeren.

Kat-en-muisspel op platforms

Op verzoek van toezichthouders worden advertenties verwijderd, maar vaak verschijnen ze in aangepaste vorm opnieuw. Soms onder een andere naam, soms met een subtiel gewijzigde beschrijving die de verboden functies verhult. Het effect is daardoor beperkt: wat verdwijnt op de ene plek, duikt elders weer op.

Dit kat-en-muisspel vraagt veel capaciteit en maakt toezicht vooral reactief. Elke ronde kost tijd, terwijl het aanbod zich aanpast.

Sociale media en besloten kanalen

Steeds vaker verschuift de verkoop naar sociale media en besloten groepen. Daar is controle lastiger en ontbreken vaste rapportages. Transacties verlopen via privéberichten en betalingen buiten platforms om. Veel blijft volledig buiten beeld.

Dat maakt gerichte maatregelen moeilijk. Zonder zicht op aantallen en netwerken is het lastig prioriteiten te stellen en effectief in te grijpen.

Europese druk op grote webshops

De Europese Commissie kijkt kritisch naar de rol van grote internationale webshops bij de verkoop van illegale producten. Platforms zijn aangesproken op hun verantwoordelijkheid en moeten aantonen dat zij actief optreden tegen overtredingen.

Bij nalatigheid kunnen zware boetes volgen. Die druk helpt om processen aan te scherpen, maar biedt geen garantie dat het aanbod verdwijnt—zeker niet zolang verkopers alternatieve kanalen blijven vinden.

Nederlandse platforms onder toezicht

Met Nederlandse verkoopplatforms bestaan afspraken over productregels en moderatie. Het zichtbare aanbod van illegale fatbikes nam daardoor af. Het probleem verschuift echter naar minder zichtbare plekken: kleinere sites, buitenlandse webshops en besloten online groepen.

Wie bewust regels wil omzeilen, zoekt andere routes. Toezicht beweegt mee, maar blijft per definitie een stap achter.

Helmplicht voor jongeren staat los

Parallel aan deze problematiek werkt het kabinet aan een helmplicht voor jongeren op e-bikes. Die maatregel is bedoeld vanwege het stijgende aantal ernstige hoofdletsels en staat los van de fatbikeproblematiek. Onderzoek laat zien dat onderscheid maken tussen typen fietsen in de praktijk nauwelijks uitvoerbaar is; aparte regels zouden weinig effect hebben.

De focus ligt daarom op eenvoud en handhaafbaarheid, los van het specifieke type elektrische fiets.

Bewustwording, gedrag en aansprakelijkheid

De aanpak richt zich niet alleen op handhaving en toezicht, maar ook op gedragsverandering. Campagnes wijzen jongeren en ouders op risico’s, aansprakelijkheid en de gevolgen van onverzekerd rijden met opgevoerde voertuigen. Wie met een illegale fatbike rijdt, kan bij een ongeval persoonlijk aansprakelijk worden gesteld.

Daarnaast wordt onderzocht waarom opvoeren aantrekkelijk blijft—sneller, stoerder, goedkoper—en welke prikkels dat gedrag kunnen afremmen. Denk aan betere voorlichting bij aankoop, zichtbare controles en consequenties die echt worden gevoeld.

Wat staat er op korte termijn te gebeuren?

Nieuwe voorstellen rond verkeersveiligheid en gedrag worden in het voorjaar van 2026 verwacht. Tot die tijd blijft het relatief eenvoudig om online een illegale fatbike te bestellen en volgt optreden vooral achteraf: bij verkoop, controle op straat of na een incident.

Voor consumenten geldt daarom een duidelijke waarschuwing: check de regels vóór aankoop en weeg de risico’s mee. Wat op het scherm legaal lijkt, kan op straat grote gevolgen hebben. Zie jij in jouw buurt meer opgevoerde fatbikes of gevaarlijke situaties? Deel ervaringen en praat mee—juist die praktijkverhalen helpen het probleem scherper te krijgen.