Vrijdag 13 november 2026. Het klinkt als een datum uit een rampenfilm, maar ruim zestig jaar geleden verscheen deze dag daadwerkelijk in een wetenschappelijke publicatie over de toekomst van de mensheid. De Oostenrijkse natuurkundige Heinz von Foerster berekende aan de hand van de toenmalige bevolkingsgroei dat de wereld op deze datum een theoretisch onhoudbaar punt zou bereiken.

Nu 13 november 2026 steeds dichterbij komt, duikt zijn opmerkelijke voorspelling opnieuw op. Toch hoeven we volgens moderne inzichten niet te vrezen dat over enkele weken het einde van de mensheid aanbreekt. De berekening was gebaseerd op een ontwikkeling die uiteindelijk heel anders is verlopen.

Vrijdag 13 november 2026

Voorspellingen over het einde van de wereld zijn bepaald niet nieuw.

Rond de millenniumwisseling bestond grote onrust over de mogelijke gevolgen van de Y2K-bug. In 2012 richtten alle ogen zich op de Maya-kalender en zelfs rond de ingebruikname van de Large Hadron Collider ontstonden verhalen over zwarte gaten die mogelijk een bedreiging voor de aarde zouden vormen.

Een veel oudere voorspelling is die van Heinz von Foerster.

Hij publiceerde in de jaren zestig samen met andere onderzoekers een artikel met een bijzonder opvallende titel: Doomsday: Friday, 13 November, A.D. 2026.

En die bewuste datum is inmiddels bijna aangebroken.

Berekening gebaseerd op bevolkingsgroei

Von Foerster keek naar de historische ontwikkeling van de wereldbevolking.

Daarvoor werden tientallen schattingen van het aantal mensen op aarde over een periode van duizenden jaren geanalyseerd.

De onderzoekers zagen een opvallend patroon.

De wereldbevolking groeide niet alleen, maar die groei leek ook steeds sneller te gaan.

Waar er ooit eeuwen nodig waren om het aantal mensen op aarde aanzienlijk te laten toenemen, ging dat in de twintigste eeuw veel sneller.

Iedere volgende verdubbeling leek in minder tijd plaats te vinden.

Een wiskundige grens

Wanneer je zo’n ontwikkeling zonder aanpassingen eindeloos doortrekt, ontstaat uiteindelijk een vreemd resultaat.

Volgens het gebruikte model zou de bevolkingsgroei rond 13 november 2026 een wiskundige singulariteit bereiken.

Simpel gezegd: het model zou richting een oneindig grote wereldbevolking gaan.

Dat kan in de werkelijkheid natuurlijk niet gebeuren.

De aarde beschikt niet over oneindig veel ruimte, voedsel of andere hulpbronnen en mensen kunnen zich onmogelijk in een oneindig hoog tempo blijven voortplanten.

De datum betekende daarom niet letterlijk dat Von Foerster wist dat de wereld op 13 november 2026 zou vergaan.

Het was het punt waarop zijn wiskundige model onhoudbaar werd.

‘Onze achterkleinkinderen zullen worden doodgedrukt’

Toch gebruikte Von Foerster stevige taal om duidelijk te maken waar een onbeperkte bevolkingsgroei volgens hem toe zou kunnen leiden.

“Onze achterkleinkinderen zullen niet omkomen van de honger; ze zullen worden doodgedrukt”, luidde zijn sombere waarschuwing.

Daarmee wilde hij duidelijk maken dat een steeds sneller groeiende bevolking uiteindelijk onmogelijk onbeperkt kon doorgaan.

Hij hoopte dan ook dat er vóór het bereiken van het theoretische eindpunt iets zou veranderen waardoor de ontwikkeling zou afremmen.

En dat is uiteindelijk ook gebeurd.

Waarom de voorspelling niet uitkomt

Meer dan zestig jaar na de oorspronkelijke berekeningen ziet de demografische werkelijkheid er namelijk totaal anders uit.

De wereldbevolking groeit nog steeds, maar het groeitempo is sterk afgenomen.

De extreme versnelling waarop de oorspronkelijke berekening was gebaseerd, heeft zich niet voortgezet.

Daardoor is het scenario waarin de wereldbevolking op 13 november 2026 een theoretisch oneindig niveau bereikt allang achterhaald.

De datum is daarmee vooral een bijzonder voorbeeld van wat er kan gebeuren wanneer een bestaande trend wiskundig ver de toekomst in wordt doorgetrokken.

Wereldbevolking groeit veel langzamer

De wereld telt inmiddels ruim acht miljard inwoners.

Moderne bevolkingsprognoses gaan er niet van uit dat dit aantal onbeperkt blijft stijgen.

In plaats daarvan wordt verwacht dat de wereldbevolking later deze eeuw een piek bereikt en daarna mogelijk weer gaat afnemen.

Dat staat haaks op de ontwikkeling die nodig zou zijn om het oude model van Von Foerster werkelijkheid te laten worden.

Ook het tempo waarin de bevolking verdubbelt, is sterk veranderd.

Waar bevolkingsgroei in de twintigste eeuw bijzonder snel verliep, is die versnelling inmiddels duidelijk afgezwakt.

Geen apocalyps op 13 november

Wie de oorspronkelijke titel vandaag zonder verdere context leest, kan gemakkelijk denken dat een wetenschapper letterlijk voorspelde dat de aarde op vrijdag 13 november 2026 zou vergaan.

Dat is een te simpele interpretatie.

Het ging om een wiskundig model waarin historische bevolkingsgroei werd doorgetrokken.

De opvallende datum markeerde het punt waarop die berekening tegen een theoretische grens aanliep.

Dat maakt het verhaal niet minder bijzonder.

Zeker nu de datum die destijds nog meer dan zestig jaar in de toekomst lag ineens dichtbij is gekomen.

Wanneer wordt de aarde dan wél onleefbaar?

Wetenschappers proberen ondertussen nog altijd te begrijpen hoe lang de aarde geschikt kan blijven voor complex leven.

Daarbij gaat het niet over enkele weken, jaren of zelfs duizenden jaren, maar over astronomische tijdschalen.

Onderzoek naar de toekomstige atmosfeer van de aarde kijkt bijvoorbeeld naar de ontwikkeling van de zon en de gevolgen daarvan voor de hoeveelheid zuurstof in onze atmosfeer.

Naarmate de zon ouder en krachtiger wordt, veranderen uiteindelijk de omstandigheden op aarde.

Modellen suggereren dat de zuurstofrijke atmosfeer die complex leven mogelijk maakt niet voor altijd zal blijven bestaan.

Maar daarbij hebben we het over een toekomst die grofweg een miljard jaar van ons verwijderd ligt.

Klimaatverandering is een ander vraagstuk

Dat betekent uiteraard niet dat de mensheid zich tot die tijd nergens zorgen over hoeft te maken.

Klimaatverandering, verlies van biodiversiteit, oorl0gen, pandemieën en nieuwe technologieën kunnen grote gevolgen hebben voor samenlevingen.

Maar dat zijn wezenlijk andere vraagstukken dan de oude voorspelling van Von Foerster.

Ook betekent een aarde die op zeer lange termijn verandert niet automatisch dat er een exacte datum bestaat waarop de mensheid zal uitsterven.

Wetenschap kan risico’s onderzoeken en toekomstscenario’s modelleren, maar een precieze datum voor ‘het einde van de mensheid’ is niet bekend.

Waarom zulke voorspellingen ons blijven fascineren

Toch blijven verhalen over het einde der tijden telkens opnieuw opduiken.

Dat gebeurde bij de millenniumwisseling, in 2012 en bij talloze andere voorspellingen.

Het idee dat iemand een exacte datum heeft berekend waarop alles ophoudt, spreekt nu eenmaal tot de verbeelding.

De voorspelling van Von Foerster is extra opvallend doordat de genoemde datum daadwerkelijk bestaat én nu bijna is bereikt.

Maar juist wat er sinds zijn berekening is gebeurd, laat een belangrijke beperking van dergelijke voorspellingen zien.

De wereld verandert.

Geboortecijfers veranderen, samenlevingen ontwikkelen zich en trends die tientallen jaren spectaculair stijgen, hoeven dat niet eeuwig te blijven doen.

13 november 2026 wordt bijzondere datum

Wanneer vrijdag 13 november 2026 uiteindelijk aanbreekt, zal de oude voorspelling ongetwijfeld opnieuw aandacht krijgen.

Niet omdat wetenschappers verwachten dat die dag daadwerkelijk het einde van de mensheid betekent, maar omdat een beroemde berekening uit de jaren zestig dan eindelijk zijn theoretische eindpunt bereikt.

Het doemscenario van Von Foerster lijkt dus niet uit te komen.

Maar zijn berekening blijft een fascinerend stukje wetenschapsgeschiedenis: een waarschuwing over wat er kan gebeuren wanneer explosieve groei eindeloos wordt doorgetrokken.

De mensheid hoeft 13 november voorlopig dus niet met angst in de agenda te omcirkelen. De beruchte datum komt eraan, maar het einde der tijden voor zover de wetenschap weet niet.