Het bekende roze rijbewijs zal de komende jaren langzaam plaatsmaken voor een digitale variant. De Europese Unie werkt aan een systeem waarmee bestuurders hun rijbewijs veilig op hun smartphone kunnen bewaren. Daarmee wordt het rijbewijs onderdeel van een bredere digitale identiteitsportemonnee, waarin ook andere officiële documenten kunnen worden opgeslagen.

Hoewel het digitale rijbewijs uiteindelijk in alle EU-landen beschikbaar moet zijn, verdwijnt de fysieke kaart niet. Automobilisten houden de keuze om een plastic rijbewijs te blijven gebruiken. Toch betekent de invoering van het nieuwe systeem dat er de komende jaren veel verandert voor miljoenen bestuurders in Europa.

Europa werkt aan één digitale identiteit

De invoering van het digitale rijbewijs maakt deel uit van een groter Europees plan. Alle lidstaten moeten een digitale identiteitsapp aanbieden: de zogenoemde EUDI-wallet.

In deze digitale portemonnee kunnen burgers straks verschillende officiële documenten bewaren, zoals een identiteitsbewijs, diploma’s en het rijbewijs. Het doel is om burgers eenvoudiger en veiliger toegang te geven tot officiële documenten zonder dat zij daarvoor altijd een fysiek document hoeven mee te nemen.

Volgens de huidige planning moet het digitale rijbewijs uiterlijk eind 2030 in alle Europese lidstaten bruikbaar zijn.

Het plastic rijbewijs blijft bestaan

Hoewel het digitale rijbewijs de nieuwe standaard wordt, verdwijnt de fysieke kaart niet uit het straatbeeld.

Mensen die liever een traditioneel rijbewijs gebruiken of geen geschikte smartphone hebben, kunnen ook in de toekomst een plastic rijbewijs aanvragen. Niemand wordt verplicht om uitsluitend digitaal gebruik te maken van officiële documenten.

Wel lijkt de volgorde te veranderen. Waar nu automatisch een fysiek rijbewijs wordt verstrekt, kan in de toekomst eerst een digitale versie beschikbaar komen. Wie daarnaast een plastic kaart wil, zal die mogelijk apart moeten aanvragen.

Duitsland loopt voorop

Duitsland behoort tot de eerste Europese landen die het nieuwe systeem invoeren.

De Duitse overheid wil begin 2027 starten met een digitale wallet waarin inwoners onder meer hun identiteitsbewijs en rijbewijs kunnen bewaren.

Nederland volgt later. De Nederlandse digitale wallet wordt naar verwachting ergens in 2027 beschikbaar, al zal de eerste versie waarschijnlijk nog niet alle mogelijkheden bevatten.

Ook het digitaal regelen van rijbewijszaken wordt eenvoudiger. Verlengingen, vervangingen en uitbreidingen kunnen steeds vaker online worden afgehandeld. Dat betekent echter nog niet dat het rijbewijs direct digitaal beschikbaar is; daarvoor is de officiële wallet nodig.

Voordelen voor automobilisten

Een digitaal rijbewijs biedt volgens de Europese plannen verschillende voordelen.

Veel mensen hebben hun smartphone vrijwel altijd bij zich, waardoor de kans kleiner wordt dat het rijbewijs thuis blijft liggen.

Daarnaast moet het document in alle EU-landen geaccepteerd worden. Politie en andere instanties kunnen de geldigheid van een rijbewijs sneller controleren, terwijl vervalste documenten eenvoudiger zijn te herkennen.

Ook bij het huren van een auto kan het digitale rijbewijs het proces vereenvoudigen. Verhuurbedrijven kunnen gegevens rechtstreeks controleren via de officiële app, waardoor minder papieren documenten nodig zijn.

Meer controle over persoonlijke gegevens

Een belangrijk onderdeel van de digitale wallet is de bescherming van privacy.

Gebruikers kunnen zelf bepalen welke gegevens zij delen. Zo kan bijvoorbeeld alleen worden bevestigd dat iemand ouder is dan achttien jaar, zonder dat de volledige geboortedatum of andere persoonlijke informatie zichtbaar wordt.

Ook bij andere controles hoeven niet altijd alle persoonsgegevens te worden getoond. Volgens de Europese plannen moet deze manier van gegevens delen bijdragen aan betere bescherming van de persoonlijke levenssfeer.

Nieuwe uitdagingen

Tegenover de voordelen staan ook praktische aandachtspunten.

Een veelgenoemde zorg is de afhankelijkheid van de smartphone. Wanneer de batterij leeg is, een toestel defect raakt of verloren gaat, kan het digitale rijbewijs tijdelijk niet beschikbaar zijn.

Daardoor wordt een opgeladen telefoon belangrijker dan ooit. Een laadkabel of powerbank kan onderweg uitkomst bieden, maar biedt niet altijd een oplossing wanneer een toestel onverwacht uitvalt.

Ook technische storingen of problemen met de app kunnen tijdelijk voor ongemak zorgen. Daarom benadrukken deskundigen dat het fysieke rijbewijs voorlopig voor veel mensen een nuttige back-up blijft.

Niet iedere telefoon geschikt

Een ander aandachtspunt is dat niet iedere smartphone geschikt zal zijn voor de nieuwe digitale wallet.

Voor het veilig opslaan van officiële documenten zijn moderne beveiligingsfuncties nodig, zoals NFC-technologie en actuele software.

Oudere smartphones ondersteunen deze technieken soms niet of ontvangen geen beveiligingsupdates meer. Daardoor zullen sommige gebruikers voorlopig aangewezen blijven op een fysiek rijbewijs.

Volgens de Europese plannen mag digitale toegang echter nooit afhankelijk worden van het bezit van een dure of nieuwe smartphone. Daarom blijft de mogelijkheid bestaan om een traditioneel rijbewijs te gebruiken.

Vertrouwen moet groeien

Hoewel de invoering dichterbij komt, zijn veel Europeanen nog nauwelijks bekend met de digitale wallet.

Tegelijkertijd verwacht de Europese Unie dat een groot deel van de bevolking de komende jaren gebruik zal maken van de nieuwe digitale identiteit.

Daarbij spelen vragen over privacy, veiligheid en gegevensbescherming een belangrijke rol. Burgers willen weten wie toegang heeft tot hun gegevens en hoe misbruik wordt voorkomen.

Volgens de Europese plannen moeten gebruikers altijd zelf bepalen welke informatie zij delen en mogen organisaties uitsluitend gegevens opvragen die noodzakelijk zijn voor de betreffende situatie.

Beide versies voorlopig naast elkaar

De overstap naar een digitaal rijbewijs verloopt geleidelijk. Het huidige rijbewijs blijft geldig tot de einddatum en ook daarna blijft een fysieke kaart beschikbaar voor wie daarvoor kiest.

Veel automobilisten zullen de komende jaren waarschijnlijk zowel een digitaal als een fysiek rijbewijs gebruiken. Daarmee profiteren zij van het gemak van de digitale versie, terwijl zij tegelijkertijd een reserve hebben wanneer een telefoon leeg raakt of niet beschikbaar is.

De verwachting is dat het digitale rijbewijs uiteindelijk een vertrouwd onderdeel wordt van het dagelijks leven. Toch lijkt het erop dat het bekende roze pasje voorlopig nog niet uit de portemonnee zal verdwijnen en voor veel bestuurders een praktische aanvulling blijft op de nieuwe digitale mogelijkheden.